PALPABELE LYMFKLIER HALS

Algemeen

Zwellingen in de hals zijn globaal gesproken het gevolg van:

<     ontstekingsprocessen bij algemene infectieziekten of meer specifieke processen van bijv. de tandwortel

<     branchiogene cysten (congenitaal)

<     tumoren

Een maligniteit dient zeker overwogen te worden indien de zwelling vast is en de patiënt ouder dan 40 jaar is. Een maligniteit kan zowel een primaire tumor zijn als een maligne afwijking in een lymfklier. In 1/3 der gevallen gaat het om een maligne lymfoom. Die kunnen niet alleen vast, maar ook week zijn en bij alle leeftijdsgroepen voorkomen.  In de overige 2/3 der gevallen betreft het dan een lymfkliermetastase van een (nog) onbekend proces.

Als het primaire proces in de hoofd-hals regio is gelokaliseerd betreft het altijd een plaveiselcel carcinoom, de metastasen daarvan bevinden zich in de hals zelf.

Lymfkliermetastasen in de supraclaviculaire regio van de hals zijn meestal afkomstig van tumoren elders in het lichaam, zoals de long, mamma, maag, colon, ovarium of prostaat. Het gaat dan vaak om adenocarcinomen.

In principe altijd cytologische punctie (echter niet bij verdenking op speekselkliertumoren). Hematologisch c.q. serologisch onderzoek alleen uitvoeren bij gerichte verdenking na afnemen van  anamnese  en  lichamelijk onderzoek (ook intra-oraal). Bij negatieve cytologie: herhalen of controle op de polikliniek na 4 weken (bij geen verdenking op maligniteit). Cytologie positief: handelen naar bevinden.

<          maligne lymfoom:                                excisie voor subtyperingsstadiëring; behandeling afhan-kelijk van stadium

<          schildkliercarcinoom:                           nadere diagnostiek en behandeling door chirurg / endocrinoloog

<          plaveiselcelcarcinoom:                        idem door KNO-arts

<          adenocarcinoom:                                 onderzoek  naar  primaire  tumor  in  mamma,  prostaat,  ovarium,  colon, maag, long

<          kleincellig of anaplastisch ca.:             beperkt onderzoek naar primaire tumor; zo mogelijk palliatieve behandeling

<          geclassificeerde tumoren:                   nadere diagnostiek en behandeling door specialist, afhankelijk van tumor

<          ongedifferentieerd carcinoom:             herhalen cytologie en zo nodig excisie lymfoom.

Excisie lymfklier hals

<     altijd consult KNO-arts alvorens een lymfoom in bovenste b deel van de hals te excideren

<     bij voorkeur algehele anesthesie

<     incisie zodanig leggen dat later een lymfklierdissectie kan plaatsvinden met meenemen van het litteken

<     zo mogelijk een gehele klier verwijderen

<     preparaat vers naar P.A. sturen. Vriescoupe ter beoordeling representativiteit.

Referenties:

·      Rapid access multidisciplinary lymph node diagnostic clinic: analysis of 550 patients.  AU Chau I; Kelleher MT; Cunningham

D; Norman AR; Wotherspoon A; Trott P; Rhys-Evans P; Querci Della Rovere G; Brown G; Allen M; Waters JS; Haque S; Murray T; Bishop L. Br J Cancer 2003 Feb 10;88(3):354-61.

·      Fine  needle  aspiration  biopsy  in  the  diagnosis  of  lymphadenopathy  in  1,103  patients.  Role,  limitations  and  analysis  of diagnostic pitfalls. AU Steel BL; Schwartz MR; Ramzy I. Acta Cytol 1995 Jan-Feb;39(1):76-81.